आज मेरो जन्मदिन हो, र यो दिन मैले एउटा सानो निर्णय गरेँ: अबदेखि यो ब्लगमा नेपालीमा पनि लेख्ने। अंग्रेजी लेख बन्द हुँदैनन्, तर कतै न कतै कुनै विद्यार्थीलाई आफ्नै भाषामा पढ्न पाउनु पर्छ भन्ने लाग्यो।
यो कुरा धेरै समयदेखि मनमा थियो। अप्रिलदेखि हरेक हप्ता अंग्रेजीमा लेख्दै आएको छु। React, Django, PWA, टिम चलाउने कुरा, सबै। लेख्न रमाइलो लाग्यो, तर एउटा कुराले सधैं घोचिरह्यो। म जसका लागि सबैभन्दा बढी लेख्न चाहन्थेँ, ती मान्छेसम्म मेरो लेख पुगिरहेको थिएन कि भन्ने शंका।
म कसका लागि लेख्न चाहन्छु
म पोखराबाट काम गर्छु। UI/UX डिजाइनरबाट सुरु गरेर full-stack डेभलपर हुँदै अहिले NovaNext मा technical project manager को भूमिकामा छु। यो बाटोमा मैले धेरै कुरा अंग्रेजी documentation, YouTube र blog पढेर सिकेँ। त्यो ठिकै हो, प्रोग्रामिङको भाषा नै अंग्रेजी हो।
तर मैले intern र junior डेभलपरलाई सिकाउँदा एउटा कुरा बारम्बार देखेँ। कोड लेख्न सक्ने मान्छेले पनि "किन" भन्ने कुरा अंग्रेजी लेखबाट पूरा बुझ्न गाह्रो मान्छन्। syntax त copy गर्न सकिन्छ। तर caching किन चाहिन्छ, state कहाँ राख्ने, client लाई estimate कसरी दिने, यस्ता कुरा बुझ्न सोच्ने भाषा नै चाहिन्छ। र धेरैको सोच्ने भाषा नेपाली हो।
काठमाडौंमा meetup हुन्छन्, कम्पनी धेरै छन्, सिनियर डेभलपरसँग भेट्ने मौका हुन्छ। पोखरा, बुटवल, धरान, सुर्खेत वा अझ साना सहरका कलेजमा पढ्ने विद्यार्थीलाई त्यो मौका कम हुन्छ। उनीहरूसँग इन्टरनेट छ, ल्यापटप छ, जोस पनि छ। कमी छ भने त्यो हो, आफ्नै परिवेश बुझ्ने मान्छेले आफ्नै भाषामा भनिदिने अनुभव।
अंग्रेजीले हामीलाई संसारसँग जोड्छ। तर नयाँ कुरा बुझ्ने बेला आफ्नै भाषाले दिमागलाई सजिलो बनाउँछ।
नेपालीमा टेक लेख किन कम छन्
मलाई लाग्छ यसका केही कारण छन्, र मैले आफैंले पनि यी बहाना बनाएको छु।
- "सबैले अंग्रेजी बुझ्छन् नि": पढ्न बुझ्नु र गहिरो गरी बुझ्नु फरक कुरा हो।
- प्राविधिक शब्दको समस्या: "API" लाई के भन्ने? मेरो जवाफ सजिलो छ, API नै भन्ने। हामी बोल्दा जसरी भन्छौं, त्यसरी नै लेख्ने।
- पाठक कम होलान् भन्ने डर: हुन सक्छ। तर सय जनामध्ये दश जनालाई साँच्चै काम लाग्यो भने त्यो पर्याप्त हो।
- समय: नेपालीमा टाइप गर्न अलि बढी समय लाग्छ, यो सत्य हो।
मैले यो पनि ख्याल गरेँ कि नेपालीमा भएका धेरै टेक सामग्री या त समाचार हुन्, या त "प्रोग्रामिङ भनेको के हो" जस्ता सुरुवाती कुरा। बीचको तह, जहाँ कसैले वास्तविक प्रोजेक्टमा के निर्णय गर्यो, के गल्ती गर्यो, के सिक्यो भनेर लेख्छ, त्यो खाली जस्तै छ। म त्यही खाली ठाउँमा लेख्न चाहन्छु।
मेरो नेपाली कस्तो हुनेछ
म शुद्ध साहित्यिक नेपाली लेख्ने कोसिस गर्दिनँ। अफिसमा, चिया पसलमा, Discord मा जसरी कुरा गर्छौं, त्यसरी नै लेख्छु। "सर्भर डिप्लोय गर्यो, bug आयो, database slow भयो" भन्दा कसैलाई अप्ठ्यारो लाग्दैन भने लेख्दा पनि लाग्नु हुँदैन।
केही नियम आफैंलाई बनाएको छु:
- प्राविधिक शब्द जुन हामी अंग्रेजीमै बोल्छौं, ती अंग्रेजीमै रहन्छन्।
- जबर्जस्ती संस्कृत शब्द बनाउँदिनँ। "अग्रभाग विकासकर्ता" भन्दा frontend developer नै बुझिन्छ।
- कोडका उदाहरण र command जस्ताको तस्तै रहन्छन्।
- अंग्रेजी लेखको सिधा अनुवाद गर्दिनँ। नेपाली लेख आफ्नै हुनेछन्, नेपाली पाठकलाई ध्यानमा राखेर।
के-के विषयमा लेख्नेछु
सुरुमा हप्ताको एउटा नेपाली लेख लेख्ने योजना छ। विषय यस्ता हुनेछन्:
- नेपाली व्यवसायका लागि सफ्टवेयर: रेस्टुरेन्ट, पसल, क्लिनिकलाई साँच्चै के चाहिन्छ। NovaRestro बनाउँदा सिकेका कुरा यसमा आउनेछन्।
- ढिलो इन्टरनेटमा चल्ने एप: नेपालमा यो सैद्धान्तिक कुरा होइन, दैनिक समस्या हो।
- करियरका कुरा: फ्रीलान्स कि जागिर, remote काम कस्तो हुन्छ, junior बाट lead सम्मको बाटो।
- भुक्तानी र स्थानीय सेवा: eSewa, Khalti जस्ता gateway जोड्दा के ध्यान दिनुपर्छ।
- AI र डेभलपर: म दैनिक Claude र ChatGPT प्रयोग गर्छु। कहाँ काम लाग्छ, कहाँ धोका दिन्छ।
यीमध्ये केही विषयमा मैले अंग्रेजीमा पनि लेखेको छु। जस्तै Building Software for Nepal: Problems Developers Should Be Solving र Designing Apps for Slow Internet Connections। नेपाली संस्करण तिनको अनुवाद होइन। नेपाली पाठकको प्रश्न फरक हुन्छ, त्यसैले जवाफ पनि फरक तरिकाले दिनुपर्छ।
अंग्रेजी लेख किन बन्द गर्दिनँ
कसैले सोध्न सक्छ, नेपालीमा लेख्ने भए अंग्रेजी किन? कारण सिधा छ। मेरो काम नेपालभित्र मात्र सीमित छैन। Inovetri मा म remote काम गर्छु, र अंग्रेजी लेखले बाहिरका मान्छेलाई पनि म कसरी सोच्छु भन्ने देखाउँछ। अंग्रेजी लेख्ने बानीले मेरो आफ्नै सोच पनि स्पष्ट बनाएको छ।
त्यसैले यो "कि यो कि त्यो" होइन। दुवै भाषा चल्छन्, फरक पाठकका लागि। अंग्रेजी लेखमा म संसारभरका डेभलपरसँग कुरा गर्छु। नेपाली लेखमा म त्यो junior डेभलपरसँग कुरा गर्छु जो पोखराको कुनै कोठामा बसेर पहिलो पटक server deploy गर्न खोज्दै छ, र Stack Overflow को जवाफ पढेर पनि किन काम गरेन भन्ने बुझ्दैन। म पनि कुनै बेला त्यही ठाउँमा थिएँ।
विद्यार्थीलाई एउटा कुरा
यदि तपाईं BSc CSIT, BIT, BCA वा BE पढ्दै हुनुहुन्छ र "म काठमाडौं नगई राम्रो डेभलपर बन्न सक्छु?" भन्ने सोच्दै हुनुहुन्छ भने, मेरो छोटो जवाफ हो: सक्नुहुन्छ। म पोखरामै बसेर remote काम गरिरहेको छु। स्थान भन्दा बढी कुरा तपाईंले के बनाउनुभयो र कसरी सिक्नुहुन्छ भन्नेमा भर पर्छ।
तर एक्लै सिक्नु गाह्रो छ। सोध्ने मान्छे नहुँदा सानो समस्यामा पनि दिनौं अड्किइन्छ। यो ब्लगले त्यो सबै समाधान गर्दैन, तर कम्तीमा कसैले यही बाटो हिँडेर के देख्यो भन्ने कुरा आफ्नै भाषामा पढ्न पाउनुहुनेछ।
अब के
जन्मदिनमा आफैंलाई दिएको यो एउटा वाचा हो। हरेक हप्ता लेख्न सकिन्छ कि सकिँदैन, समयले बताउला। तर सुरु गर्नु नै सबैभन्दा गाह्रो हिस्सा थियो, र त्यो आज भयो।
कुनै विषयमा नेपालीमा पढ्न मन छ भने मलाई भन्नुहोस्। मेरो लेखाइमा कुनै शब्द अप्ठ्यारो लाग्यो भने त्यो पनि भन्नुहोस्। म पनि यसरी नेपालीमा प्राविधिक लेख लेख्दै सिक्दैछु।